Etusivu
ماڵهوە
Malewe
Esittely
زانیاری Zanyarî
Oppilaat
قوتابیان Qutabyan
Opettaja
مامۆستا
Mamosta
Akoset
ئهلفبێ
Elfubê
Kuvat
وێنهكان Wênekan
Kuvat2
وێنهكان Wênekan
Koe
تاقیکردنهوه
Taqîkirdinewe
Link
بهستهر
Lînk
|
Materiaaleiden käyttö tunnilla :
Alfabetta, Tästä kirjasta on hyötyä, kun jokaisella
opiskelijalla on omansa. Siinä ei ole paljon harjoituksia, koska se ei ole
niin kehittynyt kirja, siksi käytämme myös muita lähteitä.
Rozbash, tämä kirja on tehty ja kehitetty
Euroopassa, siksi se on monessa suhteessa paljon parempi ja kehittyneempi.

Rengekani pelkezerina, kirja
on melko samanlainen kuin Rozbashin kirja, jotakin on kuitenkin eri
tavalla. Molemmissa kirjoissa on omat puutteensa.
Ympäristötieto,
Tämä kirja tulee kolmen oppitunnin jälkeen, Kurdistanissa kirja on
tarkoitettu toiselle luokalle. Kirja antaa lapsille tietoa ympäristössä
olevista asioista.
Video, 2002-2003 Kurdsatin satelliittikanava näytti
jokapäivä 10-15 minuuttisen opinto-ohjelman lapsille. Sen lähteenä oli
Alfabetta kirja. Kaikki ohjelmat on kopioitu ja näytetään järjestyksessään
lapsille. Ohjelmasta on suuri apu lapsien oppimisessa.

Ew madaney le witinewe waneda bekar dehêrên:
Alfbê, em kitêbe be piley yekem sûdî lêdebînrê, her
minalêk daneyakî lela heya. Leber ewey zor pêshkewit nîye, rahênanî keme,
boye be mebestî sûd geyandinî ziyatir, kelk le serçawey dîke werdegîrê .
Rojbaş, em kitêbe behoy ewey le Ewrûpa berhemhênrawe,
le zor xalda werd û pêşkewitû tire .

Rengekanî pelkezêrîne, em kitêbe hewşêwey Rojbaşe ,
le çend xalda lêk ciyawazin, herdû kitêbeke beşî xoyan kem û kurîyan
têdaye.
Zanstekan , em kitêbe diway
witinewey 3 wane det. Nawerokî kitêbeke minal bew şitaney
dewruberî jînge aşina dekat.
Vîdo, lesalî 2002-2003 kenalî asmanî Kurdsat leser
binaxey kitêbî Elfbê be çend zincîreyekî mawe 10 ta 15 xwlek bernameyekî
perewedey pîşanda, ew bernamane hemû kopîkiran, diway tewaw bûnî pîtêk, bo
dewlemend kirdin û çspandinî ziyatirî babeteke lay minalekan , flîmî
vîdokeyan pîşan dedirê . .
--------
Têbînî: Tkaye her heleyek le rênûsda debînin ,
betaybetî le beşe Latînîyekeda , agadarman bikenewe , cêy supas û pêzanîne.
Mebest le bekarênanî pîtî Latînî eweye ; wa xerîke le Kurdistanî başûr ew
pîte baş xoy desepênê , le dezgakanî rageyandinda bekardehênrê . Herweha
bo ewey layenî kem minalanî êre – Eurûpa btiwnin le deng – fonetîkî her
pît û wişeyek têbgen yan goy bken . Le Kurdî Latînîda dû bizwên pêkewe
nanûsirên, wate natiwanîn nawî Keywan bem şêweye KEIWAN binûsîn, çûnke EÎ
hedûkyan bizwênin, belkû debê awa binûsrê KEYWAN . nimûney tir : Peîman
--> peyman , Seîwan--> Seywan .
مادەكانی
وانـە وتنـەوە:
ئـەلفبێ
، ئـەم كتێبـە بـەپلـەی یـەکـەم وەرگیراوە ، هـەر مناڵێک دانـەیـەکی پێدراوە.
ڕۆژباش
، ئـەمیان لـەئـەورووپا بـەرهـەمهێنراوە ، بۆیـە لـە زۆر خاڵدا ورد و
پێشکـەوتووە.
رەنگـەکانی پـەلكـەزێڕینـە
، ئـەمیشیان هاوشێوەی كتێبی (ڕۆژباش)ە ، لـە چـەند خاڵ لێكجیاوازن.
زانستهکان
، ئهم كتێبه دوای وتنهوەی سێ وانهی زمان دێت. لهكوردستان بۆ پۆلی دووەم
دانراوە. ناوەرۆكی كتێبهکه مناڵ بهو شتانهی دەوروبهری ژینگه ئاشنا دەكات.
ڤیدیۆ
، لـەساڵی 2003-2002 كـەناڵی ئاسمانی كوردسات لـەسـەر بناغـەی كتێبی ئـەلفبێ
چـەند زنجیرەیـەکی ماوە 15-10 خولـەكی ، بـەرنامـەیـەکی پـەروەردەیی
پێشکـەشكرد. دوای تـەواو بوونی وانـە ، بـەمـەبـەستی چـەسپاندنی زیاتری
وانـەكـە، هـەمان بابـەتی ڕۆژ پیشان دەدرێت.
-------
مـەبـەست لـەبـەكارهێنانی پیتی لاتینی ئـەوەیـە؛
1) وا خـەریكـە لـەکوردستانی باشوور نووسین باش جێی خۆی دەكاتـەوە.
2) لایـەنی كـەم مناڵانی ئـەورووپا بتوانن لـە دەنگ - فۆنـەتیكی پیت و
وشـەکان تێبگـەن و گۆی بكـەن.
- لـە لاتینیدا دوو بزووێن پێكـەوە نانووسرێن، واتـە ناتوانین ( كـەیوان)
ئاوا بنووسین (Keîwan) چوونكـە ( eî ) بزوێنن، بـەڵکوو دەبێ ئاوا بنووسرێ (
Keywan). نموونـەی تر : Peîman peyman , Seîwan Seywan
- هـەڕ هـەڵـەیـەک لـە ڕێنووس بـە تایبـەتی لـەبـەشـەی لاتینیدا دەبینن،
تكایـە ئاگادارمان بكـەنـەوە.
| |
pîtekan |
Latînî |
نـمـوونـە
nimûne |
| 1 |
ر |
R r |
دار |
Dar |
دارا |
Dara |
وەرە |
Were |
| 2 |
د |
D d |
دار |
Dar |
دارا |
Dara |
داو |
Daw |
| 3 |
و |
W w |
داو |
Daw |
وەرە |
Were |
واوە |
Wawe |
| 4 |
ی |
Î î |
دەوری |
Dewrî |
دیـاری |
Diyarî |
دایـە |
Daye |
| 5 |
یـ |
Y y |
یـار |
yar |
دایـە |
Daye |
دەوری |
Dewry |
| 6 |
|
S s |
داس |
Das |
سـەردار |
Serdar |
سـایـە |
Saye |
| 7 |
وو |
Û û |
دوو |
Dû |
دوور |
Dûr |
سـوور |
Sûr |
| 8 |
و |
U u |
داوا |
Dawa |
داو |
Daw |
ساوا |
Sawa |
| 9 |
ۆ |
O o |
دۆ |
Do |
درۆ |
Dro |
داۆ |
Daro |
| 10 |
ز |
Z z |
سۆز |
Soz |
زیو |
Zîw |
زارا |
Zara |
| 11 |
|
B b |
زۆراب |
Zorab |
بـابـە |
Babe |
بـیـبـەر |
Bîber |
| 12 |
ئـ |
A a |
ئـارد |
Ard |
ئـەو |
Ew |
ئـاوایی |
Awayî |
| 13 |
|
N n |
نـەسریـن |
Nesrîn |
نـان |
Nan |
بـەیان |
Beyan |
| 14 |
|
Ê ê1 |
نازێ |
Nazê |
دێ |
Dê |
ئێرە |
Êre |
| 15 |
|
M m |
ئارام |
Aram |
مـام |
Mam |
بادەم |
Badem |
| 16 |
ڕ |
R r |
مـەڕ |
Mer |
ڕوو |
Rû |
بـرۆ |
Bro |
| 17 |
ژ |
J j |
مێوژ |
Mêwj |
ژین |
Jîn |
بـژی |
Bjî |
| 18 |
|
T t |
تـۆ |
To |
تـارا |
Tara |
ئاوات |
Awat |
| 19 |
|
Ş ş |
باش |
Baş |
شۆڕش |
Şorş |
شـەو |
Şew |
| 20 |
|
K k |
مریشـك |
Mrîşik |
ڕووناك |
Rûnak |
كـورد |
Kurd |
| 21 |
|
P p |
تۆپ |
Top |
پـەری |
Perî |
پـەت |
Pet |
| 22 |
|
G g |
سـەگ |
Seg |
گـەورە |
Gewre |
ڕێـگـا |
Rêga |
| 23 |
|
L l |
مـەل |
Mel |
پۆل |
Pol |
لاولاو |
Lawlaw |
| 24 |
|
F f |
كفتـە |
Kifite |
فـوو |
Fû |
كـەف |
Kef |
| 25 |
هـ |
H h |
هێلكـە |
Hêlke |
بـەهار |
Behar |
هێشوو |
Hêşû |
| 26 |
|
L l |
منداڵ |
Mindal |
گـەڵا |
Gela |
گوڵ |
Gul |
| 27 |
|
Q q |
قـاز |
Qaz |
بۆق |
Boq |
قـەل |
Qel |
| 28 |
|
C c |
جـووت |
Cût |
جـام |
Cam |
رەنـج |
Renc |
| 29 |
|
V v |
هـەڤـاڵ |
Heval |
سـۆلاڤ |
Solaf |
گۆڤـار |
Govar |
| 30 |
|
X x2 |
قـەرەداغ |
Qeredax |
غـەمبار |
Xembar |
باغ |
Bax |
| 31 |
|
Ç ç |
ورچ |
Wirç |
چاك |
Çak |
چـی |
Çî |
| 32 |
|
X x |
بـەرخ |
Berx |
خـۆش |
Xoş |
خـاوێـن |
Xawên |
| 33 |
|
Ee3 |
عـەریزە |
Ezîz |
سـەعـیـد |
Se`îd |
باعـە |
Ba`e |
| 34 |
|
H h4 |
ڕیـحـان |
Rîhan |
حـوشـتـر |
Hwştir |
میزراح |
Mîzirah |
|
Bizwênekan |
بـزووێـنـەكـان |
|
( ا ) درێژ (ە ) كورت |
|
Bizwênekanî
pîtî Latînî |
بزووێنـەكانی پیتـی لاتینی
|
|
A a / E e / Ê
ê / I i / Î î / O o / Û û / U u |
|
Pîtî
bêdengî Latînî |
پیتـی بێدەنگی لاتینی |
|
I i |
تێبنی/
1) پیتی ( Ê ê
) بارێكی شاز و تایبهتمهندی ههیه، بۆ نموونه گهر بمانهوێت وشهی ئێستا
به پیتی لاتینی بنوسین وای بنووسین ( Aêsta
) ههڵهیه، بهم شێوەیه دروسته ( Êsta ) یان
وشهی ئێمه ( Aême ) دروستهکهی ئهمهیه (
Ême )
2) كاتێ بمانـەوێ پیتی( غ ) بـە لاتینی
بنووسیین، دەبێ پیتی ( x ) بـەكاربهێنرێ و بنووسرێ. وەك دەبینن بۆ پیتی ( خ
)یش هـەمان پیت دەنووسرێتـەوە.
3) پیتی ( ع ) وەك لـە نموونـەكاندا
دیارە گـەر كـەوتـە سـەرەتای وشـەوە ، لـە لاتینیدا ئـەبێ بـە پیتی ( e ) ،
بـە پێچـەوانـەوە ئـەم( e )ە لـەزۆر وشـەدا بۆ بزووێنی كورت ( ە )
بـەكاردەهێنرێ، خۆ گـەر كـەوتـە نێوەندەوە دەگۆرێ بۆ وێرگلی بـەرز ( ` ) .
هـەر ئـەم پیتی ( e )ە بۆ ( ئـە) لـە لاتینیدا دادبنرێت وەك وشـەی ئـەچم --->
Eçim ، ئـەبێ ---> Ebê و هـەروەها....
4) پیتی ( ح ) لـەلاتینیدا هـەر ئـەو
پیتـەی كـە بۆ( هــ ) بـەكاردەهێنرێ، دەنووسرێ، مانای وایـە پیتی( h ) بۆ دوو
پیت یـەك شتـە. هۆکـەی بۆ بێگانـەییان دەگـەڕێتـەوە .
پیتـە لاتینییـەكان وا دانراوە كـە بۆ نووسینی هـەموو شێوەزارەكان بگونجێ و
بێتـەوە، بۆیـە سـەیر نییـە كاتێك بۆ پیتی ( ل ، ڵ ) كـە لـە شێـوەزاری بـەشی
زۆری كوردستانی باشووردا هـەیـە، تـەنها پیتی ( L l ) هـەروەها بۆ پیتی ( ر ،
ڕ ) تـەنها ( R r ) دادەنرێن .
|